Analyse: regels tegen spookvlucht test voor KLM

Bron: Telegraaf


Het speelkwartier voor de luchtvaartmaatschappijen ten aanzien van hun historische rechten is vanaf maart voorbij. Dat kan herstel van het luchtvaartknooppunt Schiphol en luchtvaartmaatschappij KLM ondermijnen.

De strijd om het behoud van het KLM-netwerk barst deze zomer los | FOTO AEROVISTA

Vliegmaatschappijen hebben altijd een zogeheten ’slot’ nodig, een startmoment op een luchthaven. Maar dat slot kun je verliezen, als deze er minder dan 80% gebruik van maakt in een jaar. Toen de coronacrisis uitbrak, vlogen sommige luchtvaartmaatschappijen daarom leeg door, omdat men deze rechten niet wilden verliezen. Er is tenslotte ook weer een wereld na corona.


De Europese Commissie (EC) heeft de ’slot’-regels eerder dit jaar in verband met corona opgeschort, omdat deze tot extra vervuiling en kosten leidde, en maatschappelijk ongewenst. Nu heeft de EC onlangs besloten dat het afgelopen moet zijn met het uitstel. Met het coronavaccin op komst is er reden om aan te nemen dat de luchtvaart de komende zomer de helft van het aantal vluchten van voor corona zal kunnen uitvoeren. De eis is dat minimaal 40% van de dienstregeling wordt gevlogen.


De beslissing van eurocommissaris Valean komt opmerkelijk vroeg, want het winterseizoen is net begonnen. Bovendien schaalt de luchtvaart juist met weer af in verband met de recente uitbraken en lockdowns. Hong Kong heeft de quarantaine-regels aangescherpt naar 21 dagen, waardoor het aantal vluchten weer is teruggezakt. In Nederland is het onduidelijk wanneer massaal gevaccineerd gaat worden, waardoor het normale reizen weer op gang zou kunnen komen.



Breekijzer

Er lijkt hier een andere agenda te spelen. De EC wil toe naar minder zekerheid voor de gevestigde luchtvaartmaatschappijen en lijkt corona hier als breekijzer te gebruiken. Op Schiphol worden nu 70% van de slots ’bezet’ gehouden door de KLM-groep, dat een mondiaal netwerk onderhoudt. Als deze voor een aantal vluchten de 40%-norm niet haalt, staan anderen ervoor in de rij, zoals Ryanair of Qatar Airways. Dat heeft zijn weerslag op het netwerk van KLM, dat al vluchten op moet geven als gevolg de eisen van het leningenpakket van de overheid. Het concurrentiedenken overheerst in Brussel, waardoor het niet mogelijk is om slots aan te wijzen voor een specifieke bestemming. Dit heeft tot gevolg dat nieuwkomers vaak routes vliegen die al in het netwerk van Schiphol zitten. De stap van Valean kan dit proces bespoedigen en is een volgende onzekerheid in de weg naar het herstel van het knooppunt Schiphol.



Reisrestricties

Een ander punt is dat KLM als mondiale speler met meer en andere reisrestricties te maken heeft dan bijvoorbeeld een luchtvaartmaatschappij als easyJet, dat uitsluitend in Europa vliegt. Een voorbeeld zijn de Verenigde Staten, dat nog steeds de deur dicht dicht houdt voor Europese reizigers. Daardoor is het al minder makkelijk om die 40% te halen. Daarbij is de luchtvaart ook nog eens voor een normalere operatie ook nog eens afhankelijk van de eigen overheid. Zo bepaalde premier Rutte vorige week dat de hele wereld voor de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen op ’oranje’ moet, bovendien moet elke reiziger vanaf deze week een negatieve coronatest laten zien. Daarnaast geldt nog steeds een advies om tot half maart niet te reizen en pakketreizen te verkopen. Dit geldt niet voor de concurrentie. Gelukkig telt deze periode nog niet mee voor de aangepaste slotregels, maar anders was KLM meteen al het haasje ten opzichte van concurrenten als Lufthansa, Turkish Airlines of Emirates. Daarmee ligt een hete zomer in het gevecht om behoud van netwerk op Schiphol in het verschiet.