Bedrijven grijpen corona aan om structureel minder te vliegen

Bron: Het Financieele Dagblad


In het kort

  • Grote bedrijven verwachten dat personeel na coronacrisis minder vaak in vliegtuig stapt.

  • Arcadis (27.000 medewerkers) kan het aantal vluchten met een derde verminderen.

  • Dat is een klap voor de luchtvaart. Zakelijke vluchten leveren meer op dan vakanties.

Grote Nederlandse bedrijven, verenigd in de Coalitie Anders Reizen, verwachten dat de coronacrisis een blijvend effect heeft op het vlieggedrag van hun medewerkers. De ervaringen met videoconferenties en webinars sterken hen in het idee dat ze aanzienlijk kunnen besparen op hun zakelijke vluchten. Voor luchtvaartmaatschappijen zoals KLM vormen die juist een belangrijk deel van de inkomsten.

Ingenieurs- en adviesbedrijf Arcadis (27.000 medewerkers) zet in op een structurele teruggang tot ongeveer een derde ten opzichte van vorig jaar, zegt Yoeri Schenau, verantwoordelijk voor het duurzaamheidsbeleid in Nederland en tevens voorzitter van de Coalitie Anders Reizen. 'We hebben de afgelopen maanden ook iets verworven met zijn allen', zegt hij over de ervaringen met het thuiswerken en videovergaderen.


Dagelijks dertien keer om de wereld

Arcadis is een van de 25 bedrijven, waaronder verder bijvoorbeeld Philips, ABN Amro en PwC, die zich binnen de Coalitie Anders Reizen extra inzetten om het vliegverkeer te beperken. Bij tal van ontmoetingen en vergaderingen denkt de onderneming voortaan af te kunnen met videoconferenties. Vorig jaar nam Arcadis 67.000 vliegtickets af voor een bedrag van €27 mln. 'Per dag wordt door ons zo'n dertien keer de aarde omgevlogen. Ik schrok ervan', zegt Schenau.


'Medewerkers hebben de voordelen van minder vliegen ervaren', stelt Wineke Haagsma, bij PwC verantwoordelijk voor duurzaamheid. 'Het scheelt tijd, je hebt geen last van een jetlag, het verhoogt je welzijn. En met elkaar zien we ook de effecten ervan op het milieu.' Ook zij verwacht in haar onderneming een aanzienlijke teruggang van de zakelijke vluchten, maar waagt zich niet aan een percentage.


De wens om na de coronacrisis minder te vliegen leeft breder. In april vroeg topman Jeroen Drost van familieconglomeraat SHV (omzet €20 mrd) zich openlijk af of het nodig is de landenmanagers van de zeven bedrijfsonderdelen elke twee maanden naar Utrecht te halen. Haagsma van PwC herkent dit. 'De vraag of een zakenreis nog écht nodig is, komt nu veel meer aan de oppervlakte.'


Verdienmodel aanpassen

Luchtvaartmaatschappijen zijn zwaar geraakt door de corona-uitbraak. Zij breken zich het hoofd over de vraag hoe hun verdienmodel er uit komt te zien als de pandemie voorbij is. De zakelijke reiziger vormt een essentieel onderdeel ervan, omdat die later boekt - soms businessclass - en daardoor doorgaans meer betaalt. Op Schiphol heeft circa een op de drie reizigers een zakelijk motief, naast vakantie (46%) en het bezoek aan vrienden of familie (20%). Naar schatting levert het zakelijke reisverkeer anderhalf tot twee keer zoveel opbrengsten op als het overige verkeer.


Luchtvaartdeskundigen nuanceren de trend. 'In Noord-West Europa zullen we dit wel merken', zegt Joris Melkert van de TU Delft over een blijvende teruggang van het zakelijk vliegverkeer. Op wereldschaal rekent hij op herstel, net zoals na de kredietcrisis gebeurde.

Melkert meent dat economische groei zich in het verleden altijd heeft vertaald in meer vliegverkeer. 'Dat zal dit keer niet anders zijn.' Hij signaleert eerder een zekere videomoeheid onder de thuiswerkers. 'Mensen zijn die videoconferenties op een gegeven moment zat.'


Netwerken en elkaar aankijken

Dirk-Maarten Molenaar van organisatie-adviesbureau BCG - dat onder meer KLM adviseert - verwacht na de stevige dip van dit moment eveneens herstel op de langere termijn. 'Je moet kunnen netwerken en elkaar soms kunnen aankijken', zegt hij over de noodzaak om het vliegtuig in te stappen. 'Het verleden leert dat de luchtvaart veerkrachtiger is dan je denkt.'

Wel onderkent Molenaar dat grotere concerns een deel van hun interne meetings verschuiven naar online. 'Maar voor de crisis hadden veel bedrijven al de nodige stappen op dit terrein gezet.'


Schonere vloot

De ondernemingen achter de Coalitie Anders Reizen verwachten dat zakelijk luchtvaartverkeer nodig blijft. Naast het terugdringen van het aantal minder noodzakelijke vliegbewegingen zetten ze in op CO2-compensatie en innovaties, zoals elektrificatie van de toestellen en biobrandstoffen. Zo dragen Arcadis en PwC bij aan een duurzame-kerosinefabriek in Delfzijl, waarvan KLM een van de grootste afnemers wordt.

Molenaar van BCG meent dat de klimaatverandering een belangrijke drijver is in de luchtvaart. De recente steunoperaties voor bijvoorbeeld Lufthansa , Air France en ook KLM zijn gekoppeld aan milieudoelen. De maatschappijen moeten inzetten op een schonere vloot. 'Dat is een van de belangrijkste knoppen waar je aan kan draaien om de milieulasten terug te dringen', zegt de BCG-consultant. 'Ik verwacht dat dit ook gaat gebeuren op termijn. De sector zal een stap extra moeten zetten.'


Bron: Het Financieele Dagblad