Erop of eronder: moment van de waarheid nadert snel voor KLM

Bron: Het Parool


Het voortbestaan van luchtvaartmaatschappij KLM hangt af van ingrijpende bezuinigingen en enorm banenverlies. En dan nog is het allerminst zeker dat KLM de coronacrisis overleeft.

Beeld: HOLLANDSE HOOGTE | ZUMA PRESS

KLM failliet, Schiphol een derderangs luchthaven. In het ergste scenario, waarin het coronavirus wereldwijd niet onder controle komt en telkens weer de kop opsteekt, is dat het sombere toekomstbeeld van de Nederlandse luchtvaart.


Onder dat inktzwarte wolkendek starten dinsdag de onderhandelingen tussen KLM en vakbonden over de redding van de luchtvaartmaatschappij. De twee kampen betrokken afgelopen weken hun stellingen al, met onder meer een rechtszaak over de wijze van ontslag, boosheid over de voorwaarden die het kabinet aan overheidshulp stelt en geruzie over een loonsverhoging die KLM eenzijdig opschortte.


Geen holle retoriek

De cao-gesprekken bij KLM verliepen de afgelopen succesjaren al tumultueus, maar deze keer is het alles of niets. Vóór 1 oktober moet er een allesomvattend sanerings- en bezuinigingsplan liggen, anders voldoet KLM niet aan de voorwaarden van het kabinet, dat in juni een miljard euro aan KLM heeft geleend en zich daarnaast nog eens garant heeft gesteld voor 2,4 miljard euro commerciële leningen.


Over één ding zijn bedrijf en bonden het roerend eens. Het voortbestaan van de maatschappij staat op het spel. Dat is geen holle retoriek, blijkt uit economisch onderzoek van instituut SEO waarin wordt geschetst hoe – en of – de Nederlandse luchtvaart zich herstelt uit de coronacrisis. Volgens dat onderzoek zet de huidige situatie, waarbij reisrestricties stapsgewijs worden opgeheven, de luchtvaart op een koers richting herstel in de eerste helft van 2022. Voorwaarde voor zulk herstel is wel dat voor eind volgend jaar een vaccin is gevonden.


Onvermijdelijke ingrepen

Dat wordt allemaal anders bij een nieuwe coronauitbraak en nieuwe reisrestricties, waarvan nu sprake lijkt te zijn. In dat geval moet KLM haar netwerk met ten minste de helft inkrimpen. Voor Schiphol resteren dan nog maar ‘enkele’ intercontinentale bestemmingen. En in het geval van telkens nieuwe coronauitbraken en mutaties van het virus, zal daardoor het doek vallen voor de maatschappij.


De acht KLM-bonden erkennen dat ingrijpende maatregelen onvermijdelijk zijn. Het merendeel verzet zich echter wel tegen wat zij zien als ‘overheidsdictaat’. Om te voldoen aan het reddingspakket moet KLM van het kabinet ten minste 15 procent kosten schrappen, waarbij is vastgelegd dat alle salarissen boven modaal (36.500 euro bruto) inleveren.


KLM houdt strak vast aan die voorwaarden, ondanks een motie waarin de Tweede Kamer oproept de grens bij 1,5 keer modaal (55.000 euro) te leggen. “We zijn hierover door de overheid geïnformeerd,” zegt een woordvoerder van de maatschappij. Maar dat verandert volgens haar niets aan de voorwaarden die het kabinet heeft gesteld. “We zullen ons daaraan houden totdat de overheid ze aanpast of genoegen neemt met een andere invulling.”


Dat wordt bevestigt door het ministerie van Financiën. “Het is van groot belang dat het bedrijf kosten reduceert,” zegt een woordvoerder. “Helaas is het onvermijdelijk dat daarvoor een bijdrage van het personeel nodig is. Tussen ministerie en onderneming zijn afspraken gemaakt, daarmee zijn de piketpalen geslagen. Het is aan KLM om daar met de bonden en de ondernemingsraad handen en voeten aan te geven. Wij zullen daarna toetsen of aan de afgesproken voorwaarden is voldaan.”


Welvaartsverlies Duurdere vliegtickets, langere vliegreizen, vaker overstappen en minder bestemmingen. De coronaklap zal ook voor de luchtreiziger lang voelbaar blijven. Zelfs in het mildste coronascenario levert de luchtvaartcrisis Nederland tussen de 942 miljoen en 1,3 miljard euro welvaartsverlies op. Het slinkende vluchtenaanbod kan op de langere termijn het vestigingsklimaat aantasten, waardoor de productiviteit zal afnemen. Hoe dat de volgende jaren uitvalt, hangt volgens onderzoeksinstituut SEO erg af van de ontwikkelingen rond de pandemie.

De coronacrisis heeft voor het leefmilieu en het klimaat juist een gunstig effect. De waarde daarvan wordt door SEO dit jaar becijferd op ten minste 146 miljoen euro. Dat er minder wordt gevlogen, zorgt immers voor minder kosten om de uitstoot van broeikasgassen en geluidshinder te compenseren.