Gaat KLM nu failliet? In barre tijden kan het altijd nog Parijs bellen

Bron: NRC


Als de Nederlandse steun stokt, kan KLM altijd nog naar Parijs kijken. Dan krijgen werknemers wel precies wat ze niet willen: veel meer Franse invloed.

KLM kan het financieel nog wel even uitzingen. Als grote werkgever (30.000 mensen) profiteert het volop van de subsidie van de overheid om salarissen door te betalen aan zwaar getroffen ondernemingen. | Foto Robin Utrecht

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) heeft verdere uitbetaling van de staatssteun aan KLM zaterdag opgeschort. Hij eiste de vrijdag daarvoor dat alle acht vakbonden zich committeren aan salarisconcessies tijdens de hele vijfjarige looptijd van de steun ter waarde van 3,4 miljard euro. Drie bonden weigerden. De staatssteun moest het voortbestaan van de 101-jarige KLM veiligstellen, en de positie van Schiphol als de toegang van Nederland voor buitenlandse investeringen.


Gaat KLM nu failliet?

Nee. KLM kan het financieel nog wel even uitzingen. De luchtvracht heeft zich hersteld. De passagiersaantallen zijn wél ingestort. Maar als grote werkgever (30.000 mensen) profiteert KLM volop van de subsidie van de overheid om salarissen door te betalen aan zwaar getroffen ondernemingen, de zogeheten NOW-regeling.


Bovendien, en dat wordt in Nederland weleens vergeten, is KLM geen zelfstandig Nederlands bedrijf. KLM is een dochter van een Franse onderneming, Air France-KLM. In barre tijden kan KLM altijd Parijs bellen om een geldtekort te overbruggen.


Heeft Air France-KLM dan wél genoeg geld achter de hand?

De moedermaatschappij had eind september een bedrag van maar liefst 6,9 miljard euro aan geld en andere liquide middelen in bezit. KLM verstrekt geen eigen cijfers. Air France-KLM meldde zelfs een totaal van 12,4 miljard euro aan financiële middelen waar het een beroep op kan doen.


In dat bedrag zitten echter ook de leningen die het bedrijf nog niet volledig heeft opgenomen – toegezegd geld dat het nog niet op de bankrekening heeft staan. Zoals de lening van Nederland (resteert 723 miljoen euro) en de lening van de banken (resteert ruim 1,7 miljard euro), waarvoor Nederland voor 90 procent garant staat dat ’ie wordt terugbetaald. Die gelden zijn nu bevroren, doordat de bonden dwarsliggen.


Air France-KLM had eind september ook een negatief eigen vermogen van 4,7 miljard euro. Dat wil zeggen: het bedrijf heeft meer schuld dan bezittingen. Maar in een existentiële crisis als deze kijken werknemers en leveranciers niet meer naar het vermogen, dat niet direct beschikbaar is om uit te geven. Het gaat om het geld op de bank. Kan het concern lonen en rekeningen blijven betalen?


Beleggers zullen wel geschrokken gereageerd hebben?

De koers daalde maandagmorgen, maar maakte vervolgens een draai. In de middag was het aandeel ruim 7 procent meer waard dan vrijdag aan het eind van de handelsdag: zo’n 3 euro. Het nieuws van het negatieve vermogen stond vrijdag al in de cijfers over het derde kwartaal. Beleggers weten: wat nu telt, is geld in kas. Overleven.


In een crisis gaan bedrijven op de vrekkentoer. Er is alleen geld voor noodzakelijke uitgaven: lonen en, in KLM’s situatie, brandstof en luchthavengeld. Cash is king. Vandaar dat Air France-KLM zelfs pronkt met die 12,4 miljard euro.


Kan de top van Air France-KLM wel geld lenen om KLM te redden als Hoekstra dat niet wil doen?

Ja. KLM was tot aan de coronacrisis een winstgevend dochterbedrijf. Hulpgeld van het moederconcern ligt dus zelfs voor de hand – behalve met het geld dat geoormerkt is door de Franse overheid omdat het alleen voor de redding van het Franse smaldeel van de groep is bestemd.


Maar ook bij Franse steun aan KLM moet het concern voorbereid zijn op een confrontatie met Hoekstra. De Nederlandse overheid is, samen met de Franse, de dominante aandeelhouder in Air France-KLM. Samen zijn ze goed voor 28 procent van de aandelen. Nederland heeft 14 procent. Als het bedrijf zijn aandeelhouders om een kapitaalinjectie vraagt, bijvoorbeeld om dat negatieve vermogen weg te werken, is Hoekstra een van de beleggers die beslist over het lot van Air France én toch weer van KLM. Alleen: als belegger kan hij niet de vergaande salarisconcessies eisen die hij bij een noodlening voor alleen KLM wél kon opleggen.


Dus dan komt de redding van KLM per saldo uit Parijs?

Ja, dat is de ultieme consequentie als het geld op het KLM-hoofdkantoor in Amstelveen opraakt en de huidige patstelling tussen de drie bonden en Hoekstra voortduurt.


Wat betekent dat voor de altijd gespannen verhoudingen tussen Amstelveen en Parijs?

Dat de werknemers precies krijgen wat ze nooit wilden en waar ze vurig tegen te hoop zijn gelopen. Minder eigen zelfstandigheid, en juist meer invloed van de moedermaatschappij op de bedrijfsvoering van KLM.