Greenpeace wil KLM via de rechter tot klimaatactie dwingen

Bron: Trouw


Het kabinet moet KLM dwingen tot actie op klimaatgebied. Met die eis Greenpeace stapt naar de rechter. Volstrekt kansloos is dat niet.

Greenpeace voerde in mei al tegen staatssteun voor KLM zonder klimaatvoorwaarden. | Beeld: ANP

Vorige maand had Greenpeace er al voor gewaarschuwd, en nu doet de milieuorganisatie het echt: ze heeft de Nederlandse staat gedagvaard omdat die aan zijn steun voor KLM nauwelijks voorwaarden heeft gekoppeld op klimaatgebied. Dat is in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, stelt Greenpeace, én met de zorgplicht van de overheid. Op 18 november dient een kort geding hierover.


“De groene eisen die de overheid stelt aan KLM zijn boterzacht en voor de bühne”, zegt Dewi Zloch, campagneleider klimaat en energie bij Greenpeace. Als voorwaarde voor de 3,4 miljard euro aan leningen moet KLM wel haar CO2-uitstoot verminderen en meer duurzame brandstof gebruiken. Maar die eisen zijn vooral een bevestiging van eerder gemaakte en volgens Greenpeace ‘vrijblijvende’ afspraken.


“De overheid laat toe dat KLM op de huidige voet doorgaat met vervuilen, waar het andere bedrijven verplicht de CO2-uitstoot omlaag te brengen”, concludeert Zloch. “Dat is onacceptabel.” Volgens Greenpeace heeft de staat zich onder meer in het Klimaatakkoord van Parijs verplicht tot verdergaande maatregelen.


Urgenda-zaak als voorbeeld

De zorgplicht van de overheid waarop Greenpeace zich daarnaast beroept, speelde ook een belangrijke rol in de Urgenda-zaak. Daarin oordeelde de Hoge Raad uiteindelijk dat de overheid inderdaad die plicht verzaakte door te weinig tegen klimaatverandering te doen. Als gevolg daarvan moet het kabinet de uitstoot van broeikasgassen versneld terugbrengen.


Die uitspraak werd onder juristen overwegend goed ontvangen, maar er was ook discussie. De meesten oordeelden dat de Hoge Raad deed wat hij moest doen: bewaken dat rechten worden gerespecteerd. Anderen vonden dat de raad te veel op de stoel van de politiek was gaan zitten. Dat laatste zou nu nog meer het geval kunnen zijn, zeggen juristen.


“Ik denk dat Greenpeace minder sterke kaarten heeft dan Urgenda”, zegt Tim Bleeker, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht op het gebied van milieu-aansprakelijkheidsrecht. “De Hoge Raad liet aan de staat over hoe ze het algemene reductiedoel wilden realiseren. Greenpeace vraagt juist een heel concrete maatregel, de rechter zou dus meer wetgevertje moeten spelen dan in de Urgenda-zaak.”


Maar het kan ook zijn, vervolgt Bleeker, dat de miljardensteun zozeer tegen de klimaatverplichtingen van de staat indruist dat die toch onrechtmatig is. Want die steun zal onmiskenbaar een negatieve impact hebben op het klimaat en dat kan inderdaad wringen met het Europese mensenrechtenverdrag. “Het is goed dat een rechter zich daarover buigt.”


Greenpeace heeft al gedachten over de extra voorwaarden die de overheid moet stellen. Ze wil een plafond voor de CO2-uitstoot van KLM, en dat moet per jaar dalen. En vluchten over minder dan 1000 kilometer moeten worden vervangen door de trein.