’Imagoschade KLM was niet nodig geweest’

Bron: Telegraaf


In de turbulentie rond KLM zijn beeldvorming en emoties afgelopen tijd bepalender geweest dan feiten en analyses, concludeert Benno Baksteen. „De chaos rond de steun voor KLM is een kleinschalig voorbeeld van het grote probleem van een moderne samenleving.

Minister Hoekstra (Financien) staat de pers te woord over de gesloten deal tussen KLM en pilotenvakbond VNV. | Beeld: ANP

Het probleem was niet ingewikkeld, aangezien minister Hoekstra en de KLM’ers een gezamenlijk belang hebben. De minister wil de infrastructuur van ruim 180 directe verbindingen met steden buiten Europa behouden. Zonder de KLM blijven er daarvan hooguit tien over. KLM’ers willen hun baan behouden. Voor beiden moet de KLM overleven.


Ook de rest leek simpel. Gaat het over twee jaar nog steeds slecht, dan worden de huidige afspraken, met onder andere ruim 20% inleveren door de vliegers, doorgezet. De bereidheid daartoe was door alle bonden als zijnde vanzelfsprekend uitgesproken. Gaat het onverwacht goed en is het risico van faillissement geweken? Dan heeft de minister een goed renderende lening uitstaan die gewoon wordt afbetaald.


Vreemd

Maar de minister vond invulling tot in eerste instantie het einde van de looptijd van de cao’s, over anderhalf tot twee jaar, onvoldoende. Dat had hij al op 2 oktober kunnen melden: de afspraken moeten voor vijf jaar gelden. Vreemd genoeg gebeurde dat niet. Pas na vier weken kregen de vakbonden dat te horen. Een dag voor de deadline, via een aanvullende verplichting die ze moesten ondertekenen.


In dat stuk wordt die vijf jaar terloops genoemd, maar wie de tekst goed leest, ziet dat de verplichting wordt aangegaan totdat de leningen geheel zijn terugbetaald. Dat kan voor het laatste miljoen wel tien jaar of langer duren. En na vijf jaar kan de wereld er heel anders uitzien. De vliegers leek het daarom verstandiger na vijf jaar te bekijken wat nog nodig is en dan weer maatwerk te leveren. Deze tekst liet te veel open.


Helaas negeerde de minister die kanttekening. Hij koos ervoor via beeldvorming de publieke opinie in stelling te brengen. De vliegers zorgen voor een zeer groot deel van de bezuinigingen, maar hij suggereerde dat ze weigerden hun aandeel te leveren.


Op zich is het wellicht begrijpelijk dat politici, die zelf voortdurend worden bestookt met negatieve beeldvorming, kiezen voor dat wapen. Maar het blijft een wapen met veel nevenschade. Luchtvaart is teamwerk bij uitstek, en hierdoor raakten de verhoudingen op de werkvloer ernstig verstoord.


Bovendien tast het de positie aan van Pieter Elbers, die het als ceo geweldig goed doet. Zowel voor als tijdens de crisis. Onnodige schade, want het gezamenlijk belang is en blijft het overleven van de KLM en daarvoor wordt alles uit de kast gehaald.


Feiten

Kortom, overleg op basis van feiten en een gedeelde analyse is altijd de betere aanpak. Vliegers zijn dat ook gewend. In de cockpit is handelen op basis van beeldvorming en emotie al op korte termijn dodelijk. In de samenleving en de politiek brengt het helaas op korte termijn vaak succes. Op de lange termijn is het echter net zo schadelijk. Maar goed, het ei is gelegd, nu weer opbouwen en de KLM redden.


Benno Baksteen is oud-gezagvoerder en oud-president van pilotenvakbond VNV