Inspraak Schiphol wordt flink aan banden gelegd

Bron: Parool


Om omwonenden, actiegroepen en voorstanders van Schiphol in de regio weer een stem te geven, moet er vanaf zomer volgend jaar een Maatschappelijke Raad Schiphol (MRS) komen. Maar meer dan adviezen geven, zit er niet in. En voor de luchtvaartsector is geen plek.

Beeld: ANP

Twee jaar nadat Hans Alders’ Omgevingsraad Schiphol (ORS) implodeerde, presenteert oud-staatssecretaris Pieter van Geel donderdagavond plannen voor nieuw overleg over ontwikkelingen op en om de luchthaven.


Vastgelopen

De nieuwe opzet is nodig omdat de Omgevingsraad, waarin bewonersgroepen, overheden en luchtvaartsector jarenlang dwingend adviseerden over Schipholbesluiten, volstrekt is vastgelopen. Dat gebeurde nadat anti-Schipholactiegroepen binnen de bewonersdelegaties de macht grepen en elke afspraak torpedeerden als werd vastgehouden aan groei.


“We kunnen niet zo verder gaan,” zegt CDA’er Van Geel. “Dat is jammer. Ik kom als politicus uit een achtergrond van polderen, maar rondom Schiphol werkt dat niet meer. De bereidheid bij overheden, bewoners en luchtvaartsector om compromissen te sluiten en die ook te verdedigen is er niet. Daardoor is een aantal zware vraagstukken blijven liggen.”


Als het aan de vorig jaar door het kabinet benoemde Van Geel ligt, overleggen omwonenden niet langer direct met overheden en luchtvaartsector, maar alleen onderling. Daarbij moeten veel meer betrokkenen uit de Schipholregio een stem krijgen: individuele bewoners - jongeren voorop - maatschappelijke organisaties en wetenschappers.


Hoe dat overleg ‘democratisch en gebalanceerd’ wordt samengesteld en wordt voorkomen dat rabiate tegenstanders opnieuw de macht grijpen, daar is Van Geel nog niet uit. "Dat moeten omwonenden zelf mede bepalen. Ik vind in ieder geval niet dat bijvoorbeeld gemeenteraden vertegenwoordigers moeten aanwijzen, zoals rondom andere vliegvelden gebeurt.”


Groeistappen

Die nieuwe raad moet vervolgens bij elke ontwikkeling die gevolgen heeft voor de omgeving, zijn stem kunnen laten horen. Zo wordt de raad direct betrokken bij de stappen die Schiphol mag nemen om naar 540.000 jaarlijkse vluchten te groeien. De luchtvaart moet elke stap groei ‘verdienen’ door geluidsoverlast en milieuhinder in de regio aan te pakken.


Betrokken overheden en de luchthaven zijn verplicht advies te vragen aan het overleg en dat mee te nemen in de uiteindelijke besluiten. Maar een verplichting om adviezen over te nemen is er niet meer. “Het is aan het rijk om, via politieke besluitvorming, te bepalen wat we elkaar aandoen in de samenleving. Niet aan Schiphol, de luchtvaartsector of bewonersgroepen. Maar die kunnen het rijk daarbij wel helpen en adviseren.”


Overlegcircus

Met de nieuwe opzet valt definitief het doek voor het overlegcircus dat oud-minister Alders de afgelopen 15 jaar in elkaar zette. Ook het volstrekt ondoorzichtige systeem waarmee bewonersdelegaties werden verkozen, verdwijnt. De afgelopen jaren werd het bewonersdeel gedomineerd door een kleine groep activistische bewoners en actiegroepen, die een verwaarloosbaar deel van de omwonenden vertegenwoordigden.


Los van de ‘burgerraad’ moet er ook beter overleg komen tussen overheden. Momenteel botert het niet tussen gemeenten en provincies enerzijds en rijk en kabinet anderzijds. “De kritiek tussen overheden onderling is hard,” constateert Van Geel. “Er wordt fors op elkaar ingehakt.” Zo gaapt er een diepe kloof tussen het groeibeleid van het kabinet en de weerstand daartegen bij veel gemeenten rond de luchthaven, onder meer over de vastgelopen woningbouwplannen bij Schiphol.


Het rijk zal daarbij meer maar de regio moeten komen, aldus het advies. Nu laat Den Haag besluiten aan de regio en ligt de uitvoering bij overheden die zich niet gehoord voelen. “Het rijk moet meer naar de regio komen en niet alles over de heg gooien bij provincies en gemeenten,” aldus Van Geel. “De regio moet daarin verantwoordelijkheid nemen en niet alleen boze brieven schrijven.”


Luchtvaart op zijspoor

De luchtvaartsector zelf wordt door CDA-politicus Van Geel op een zijspoor gezet. Nu zitten Schiphol, luchtverkeersleiding en luchtvaartmaatschappijen nog direct aan tafel in overlegcircuit. “We moeten luchtvaartbedrijven niet bijzonder behandelen. Bedrijven als Schiphol of instanties als LVNL pakken hun rol al zelf. Je moet een onderneming geen maatschappelijke rol opdringen, dat doen we bij Tata Steel of Philips ook niet.”


“Schiphol of KLM kunnen straks wel zelf om advies vragen aan de overlegorganen. Maar ze zitten er niet meer in.” Van Geel erkent dat de animo vanuit de bedrijven beperkt kan zijn en dat die - zoals Schiphol sinds de teloorgang van de Omgevingsraad al doet - zelf contacten met de regio kunnen organiseren. “Maar ook in de tijd van de Omgevingsraad lobbyde de luchtvaartsector al. Daar zijn het bedrijven voor.


Onlangs presenteerde het kabinet, zonder directe ruggespraak met de regio, zijn definitieve versie van de plannen, waarin groei van Schiphol naar 540.000 vluchten en opening van Lelystad Airport vooropstaat. Omwonenden, gemeenten en provincies kunnen daarop alleen via de geëigende weg van inspraak en bezwaar reageren.