Is luchtvaart in Nederland nu een middel of een doel?

Deze week kom ik met een groot, nieuwe verhaal over KLM. Daarin werp ik de vraag op hoe lang de luchtvaartmaatschappij nog een rol blijft spelen bij het bereikbaar houden van Nederland. Dat is volgens mij een belangrijke vraag, want die bereikbaarheid is hét sleutelargument in de discussie over staatssteun aan het bedrijf.

Ties Joosten is klimaatjournalist en onderzoekt o.a de luchtvaartindustrie

Volgens mij ziet de toekomst van KLM er allesbehalve rooskleurig uit. En dat denk ik niet alleen: banken (die slechts 7 procent van het risico van de redding van KLM willen dragen) en aandeelhouders (het aandeel Air France-KLM daalde afgelopen weken gestaag) denken dat ook.


Ik krijg soms het verwijt dat ik me daarover zou verheugen. Dat is niet zo. Wel erger ik me aan het gebrek aan visie bij het geven van de steun en het opstellen van een reddingsplan. Na de bankencrisis van 2008 wilde de Tweede Kamer dat risicodragend kapitaal voortaan zou meebetalen op het moment dat vitale bedrijven in de problemen komen. Maar toen KLM in de problemen kwam, ging dat voornemen meteen overboord en besloot Hoekstra het bedrijf koste wat kost op de been te houden. Obligatiehouders en leasemaatschappijen profiteren.


Ondertussen is het mainportbeleid bedacht om werkgelegenheid te creëren, vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Maar om KLM op de been te houden, worden die werknemers steeds meer pootje gelicht. De arbeidsvoorwaarden voor het grondpersoneel zijn uitgekleed, onder meer door een enorme concurrentieslag tussen grondafhandelaars op Schiphol. En nu wil KLM-dochter Transavia zelfs zijn grondafhandeling uitbesteden aan de goedkoopste partij. Ondertussen zet het kabinet de deur op Schiphol en Lelystad wijd open voor luchtvaartmaatschappijen met een nog slechtere reputatie wat betreft de behandeling van hun personeel. Wat is nu het doel van dit alles?


Twee weken geleden schreef ik over het BBP en hoe dat ooit een middel was om een bepaald doel te bereiken, maar inmiddels een doel op zich is geworden. Ik heb soms het idee dat het met de luchtvaart in Nederland net zo is. Ooit kregen Schiphol, Fokker en KLM in Nederland ruim baan om werkgelegenheid te creëren en zo een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Maar inmiddels is de relatie omgekeerd, en lijkt het instandhouden van een topzware luchtvaartsector in Nederland een doel op zich te zijn geworden.


De oplossing is niet een ongecontroleerd faillissement van KLM, waarna Ryanair en Emirates de vrijkomende slots op Schiphol kunnen overnemen. Evenmin is telkens nieuwe staatssteun de oplossing. Wat volgens mij nodig is, is een gecontroleerde krimp van de luchtvaart, waarin minimumticketprijzen, betere arbeidsvoorwaarden, het beter op waarde schatten van maatschappelijke nadelen zoals geluidsoverlast en gezondheidsproblemen en een integrale, Europese visie op het nut van vier megahubs op nog geen 400 kilometer van elkaar allemaal een rol spelen.

Maar goed, eerst dus een artikel over de toekomst van KLM.


Je hoort van me! Groetjes,


Ties

Ties Joosten (1984) is de voormalig hoofdredacteur van Blendle. Hier leidde hij een team van 10 redacteuren, die vrijwel alle Nederlandse (geschreven) journalistiek in de gaten hielden om iedere dag de beste verhalen te filteren.


Daarbij zag hij hoe klimaatverandering binnen de journalistiek eigenlijk maar twee smaken kent. Het is ofwel 5 voor 12 en een gigantisch probleem waar je als individu nauwelijks invloed op hebt (een stukje minder vlees eten daargelaten), ofwel het gaat over technologische ontwikkelingen waar we misschien, ooit, in de toekomst, iets aan gaan kunnen hebben. Daar tussenin bestaat weinig.


Daarom houdt hij zich namens Follow The Money bezig met de duurzame opgave. Hoe gaan bedrijven nu om met de noodzaak tot verduurzaming? Welke belangen, structuren en partijen dragen bij aan een snellere verduurzaming - en welke vertragen deze juist?


Omdat Ties Joosten als Rotterdammer naast het grootste fossiele industriegebied van Nederland woont, heeft de haven in eerste instantie zijn focus.


What else you need to know? Ties' overgrootvader werkte in de jaren 1910 als loods in de haven, Ties' grootvader groeide op naast het Kasteel maar zei eind jaren 80 toch tegen hem: 'Je moet voor Feyenoord worden', zijn moeder is een groot Dirk Kuyt-fan (Ties zelf is meer een RVP-man) en zijn zoon Jan (2016) valt rustig in slaap als je Niets is sterker dan dat ene woord voor hem zingt.


Bron: Follow the Money