KLM krijgt nieuwe klap aan het eind van gitzwart jaar: ’Heel frustrerend’

Bron: Telegraaf


KLM krabbelde net weer wat op toen de lockdown daar was. En nu wordt het herstel van de noodlijdende luchtvaartmaatschappij opnieuw belemmerd door het vliegverbod van en naar het Verenigd Koninkrijk. „Heel frustrerend.”

KLM-topman Pieter Elbers | Beeld: MATTY VAN WIJNBERGEN

Het was een turbulent jaar voor Pieter Elbers, de president-directeur van KLM. Staatsleningen vanwege de coronacrisis, vakbonden die niet akkoord wilden gaan met loonmatigingen, en toenemende kritiek vanuit de landelijke politiek. Zo richting de kerstperiode ziet hij ’enkele lichtpuntjes na een gitzwart jaar’, maar nemen de zorgen opnieuw toe nu dagelijks tientallen vluchten zijn geschrapt.


De minister heeft KLM aan de ketting gelegd tot halverwege maart. Hoeveel extra banen kost dit?

„Dat weten we nog niet. Maar de recente nieuwe maatregelen voor Nederland hebben vanzelfsprekend een groot negatief effect op KLM. Heel frustrerend, nu er net weer enkele lichtpuntjes waren na een gitzwart jaar. Gelukkig voor KLM zijn er ook nog andere markten en landen. Daarmee blijft een deel van de business behouden. Het onderstreept alleen maar het belang om het testen en vaccineren voortvarend ter hand te nemen. Dat is echt essentieel voor het herstel.”


Wanneer heeft KLM weer geld nodig?

„Daar doe ik geen uitspraken over. Maar het is een feit dat deze maatregelen het economisch herstel van KLM belemmeren. Iedereen heeft het moeilijk door de lockdown en door die frustratie ontstaat druk richting ons. De vaccins geven perspectief. Na vaccinatie willen mensen weer reizen, om elkaar te zien, te ondernemen of op vakantie te gaan. Daar ben ik van overtuigd.”


Hoe kijkt u terug op 2020?

„Het is een achtbaan geweest, het meest tumultueuze jaar in mijn carrière en sinds de Tweede Wereldoorlog voor KLM. Een jaar van uitersten, dat liep van het crisismanagement, het regelen van het leningenpakket van de overheid, de dankbaarheid van reizigers bij de repatriëring tot de pijn van het afscheid van veel ongelooflijk betrokken collega’s. Het was ook een jaar van soms twee stappen vooruit, en weer eentje terug. Het kost veel veerkracht.”


Hoe is het nu om president-directeur te zijn?

„Het is uitdagend, met veel verantwoordelijkheid. Mijn strategie is om het bestemmingennetwerk zo veel mogelijk intact te houden met beperkte capaciteit. Omdat we een aantal passagiersvluchten met vracht doen, kunnen we het bedrijf en netwerk draaiende houden. Dat geeft ook weer spirit bij de mensen. Op korte termijn doen we wat nodig is om de kosten omlaag te krijgen, maar tegelijkertijd probeer ik te beschermen wat we hebben. We willen KLM weer opbouwen en niet de boot missen als de markt aantrekt.”


Wat voor jaar wacht KLM in 2021?

„Ik hoop op een beter jaar. Dat klinkt bescheiden, maar het is allemaal onzeker. Vorige week zijn we na de drukte op Schiphol ook gedwongen om reizen te ontmoedigen. We moeten kijken wat er overblijft, nu we van het kabinet tot half maart met de rem erop moeten vliegen en het vliegverbod vanuit het VK.”


Er komen verkiezingen aan. Uit de partijprogramma’s blijkt weinig liefde voor Schiphol.

„Ik heb om te gaan met de realiteit van de politieke verhoudingen. De liefde lijkt gezien sommige uitlatingen wellicht een beetje over, maar voorlopig hebben we wel een steunpakket van de overheid gekregen en de NOW-regeling voor de loonkosten. Daardoor hebben we veel dingen kunnen doen: zoals een kwart miljoen Nederlanders repatriëren, tienduizenden mondkapjes opgehaald, met een luchtbrug medische apparatuur ophalen. Dus ik ervaar die steun uit de politiek en de maatschappij nadrukkelijk wel. Er zijn nog talloze ondernemers in het land die ook ongelooflijk zwaar hebben. Maar KLM wordt wel geholpen en daar ben ik enorm dankbaar en erkentelijk voor.”


Hoe blijft u positief?

„Ik probeer fit te blijven, onder meer door hardlopen. Verder probeer ik de schouders eronder te zetten door te kijken naar mogelijkheden. Zo heb ik het gevoel dat ik toch de regie kan houden ondanks alle onvoorspelbaarheid die deze crisis met zich mee brengt.”

Toch leek de regie zoek toen bij de vakbonden zich verzetten tegen het loonoffer?

„Ik ben niet blij met het feit dat het loonoffer publiekelijk werd uitgevochten. Het was een nieuwe ongekende situatie voor iedereen, die inging tegen vaste patronen. Uiteindelijk heeft het trouwens niet zoveel met ’regie’ te maken. Er ligt een pakket voorwaarden waaraan voldaan moet worden. Dat klinkt overzichtelijk, maar vergt energie en tijd voor iedereen. Ik wil niet zwartepieten, daar hebben we helemaal niets aan.”


Het grote publiek denkt: de piloten zitten op onze kosten lekker thuis.

„Dat is niet zo! De piloten vliegen veel, werken juist nu ook onder lastige omstandigheden met alle beperkingen door corona. De Boeing 777 en 787 vliegen veel en brengen belangrijke medische spullen naar Nederland en zorgen dat noodzakelijke reizen gemaakt kunnen worden. Ik ben heel blij met het leningenpakket, dat heeft ons vaste grond onder de voeten gegeven en ik ben trots op de inzet van de KLM’ers. Dat staat los van een inhoudelijke discussie met de vakbonden.”

Na maanden gingen de KLM-vakbonden eind oktober akkoord met een loonoffer, dat nodig was voor het reddingspakket van €3,4 miljard van de overheid en banken. Per 1 december gingen er in één klap 2000 werknemers weg bij KLM, dat nu nog 28.000 man personeel telt. Zekerheid over de toekomst is er niet vanwege corona, de financiële situatie en het perspectief van Schiphol.


Zal KLM het redden met al die belastingen die de politiek wil opleggen? De PvdA wil Schiphol zelfs ter discussie stellen.

„Als KLM moeten we natuurlijk wel in staat worden gesteld om te concurreren met anderen en geld te blijven verdienen om de leningen terug te betalen. Dat zijn belangrijke uitgangspunten. Wij hebben al flinke stappen gezet als het gaat om verduurzaming, zoals het bestellen van nieuwe schonere, stillere en zuinigere vliegtuigen, de investeringen in biobrandstof en de ’vlieg-bewust’-campagne. De discussies over overlast en uitstoot horen er bij, wij moeten ook kijken naar een verdere verduurzaming van KLM die een extra impuls geeft aan het op bredere schaal beschikbaar maken van alternatieve brandstoffen. Dat blijft hoog op de agenda.”


Houdt Nederland nog genoeg van KLM?

„Voor draagvlak op de langere termijn moeten we laten zien wat we toevoegen aan de economie. Verder werken goed we samen met de ROC’s en universiteiten. We helpen jongeren van allerlei achtergronden aan het werk. Voor die banen zorgt de luchtvaart.”


Verwacht u dat de politiek nogmaals wil investeren in KLM?

„Daar wil ik me niet over uitlaten. Dit kabinet heeft besloten KLM te ondersteunen gezien het economisch belang van de mainport voor Nederland. Je kunt geen welvaartsstaat bouwen op een economisch kerkhof. Bovendien zal luchtvaart weer terugkomen. Dan is de vraag ook voor het volgende kabinet, wil Nederland de rol straks de rol terug hebben op het wereldtoneel, met de verbindingenstelsel op Schiphol en de economische waarde die er aan vast zit. De kracht van KLM zit in al die bestemmingen die worden aangevlogen. Schiphol is een van de pijlers onder het vestigingsklimaat, maar zonder die pijler doe je niet mee. Het is een entreebewijs voor het internationale speelveld.”


In de afgelopen weken kwamen er regelmatig berichten uit Frankrijk dat KLM de autonomie maar op moet geven. Hoe staat u daar in?

„Ik ben in principe bereid naar alles te kijken en het over alles te hebben om het beter te maken of problemen op te lossen. KLM is onderdeel van de Air France KLM-groep, en dus niet autonoom. Maar tegelijk is KLM een bedrijf dat juist omdat het nog ’heel en compleet’ is, een belangrijke bijdrage heeft kunnen leveren aan de groep. Dat moet je mijn inziens vooral zo willen laten. We kopen al jaren samen de vloot in met Air France, we stemmen de netwerken al af sinds 2006. Daarmee hebben we wat mij betreft het beste van twee werelden.”


Centralisatie zou meer synergie opleveren.

„Wij hebben bij KLM nog een handjevol mensen die zich met vlootaankoop bezighoudt. Bovendien, hoe kan ik de verantwoordelijkheid nemen voor honderden miljoenen per jaar aan vlootinvesteringen als ik niet meer de mensen en middelen zou hebben om te beoordelen wat goed voor KLM is? Het netwerk is de spil van ons bedrijf, het zegt alles hoe we de mensen en de vloot inzetten. Daarom is een goede balans tussen afstemming met Parijs nodig, en zelf snel en slagvaardig handelen. Ik denk dat we hebben laten zien in de afgelopen jaren dat onze samenwerking met Air France heel veel op heeft geleverd.”


Parijs wil van KLM een vakantievlieger maken.

„Onzin. Daar is de Air France KLM-groep helemaal niet bij gebaat. Als we mondiaal bij de top drie willen horen, dan zal ook Schiphol een volwaardig bestemmingennetwerk moet houden. Het heeft geen enkele zin om van KLM dan de vakantievlieger te maken. We moeten alle reisopties via de beide luchthavens aanbieden, want juist KLM moet het hebben van de internationale markt. Dat laat onverlet dat we ons moeten terug knokken na corona.”


Gevecht om Transavia

Moedermaatschappij Air France KLM wil van Transavia de derde luchtvaartmaatschappij van de groep maken. Maar het Nederlandse Transavia is nog steeds een 100%-dochter van KLM. „Voor Transavia en KLM geeft de huidige structuur het beste van twee werelden en daarom willen we de zeggenschap over Transavia Nederland behouden”, zegt Elbers. In Nederland wordt intensief samengewerkt met KLM ten aanzien van landingsslots op Schiphol, routes en inkoop.