Minister Hoekstra trekt regie cao-chaos KLM naar zich toe

Bron: FD


Minister Hoekstra van Financiën vindt eerder gemaakte bezuinigingsafspraken van KLM met de bonden bij nadere beschouwing onvoldoende. Hij eist voor zaterdag 12.00 uur meer concessies. De kans dat alle bonden met het mes op de keel een zogeheten commitment-clausule tekenen, is gering.

Passagiers op Schiphol | Foto: Ramon van Flymen voor het FD

De €3,4 mrd staatssteun waarmee KLM de komende coronaperiode door moet zien te komen, is ruim vier maanden na de toezegging ervan nog altijd niet vrijgegeven door het kabinet. Minister Wopke Hoekstra van Financiën vindt de eerder gemaakte bezuinigingsafspraken van KLM met de bonden bij nadere beschouwing onvoldoende. Hij eist voor zaterdag 12.00 uur meer concessies.


Hoekstra kwam met zijn onverwachte interventie een maand na het ‘akkoord op hoofdlijnen’ dat de noodlijdende luchtvaartmaatschappij sloot met de vakbonden. Financiën heeft de afgelopen weken de herstructureringsplannen van KLM bestudeerd en de Tweede Kamer beloofd hierover uiterlijk zaterdag een oordeel te geven.


Regie uit handen genomen

Hoekstra heeft met zijn optreden de regie uit de handen van de KLM-top genomen. Volgens KLM liet Financiën donderdag weten dat ‘explicieter moet worden afgesproken en vastgelegd dat de bijdrage van alle KLM’ers voor de volledige duur van de leningen moet gelden.’ Bronnen meldden het FD eerder dat het bedrijf de cao-afspraken met de vakorganisaties vorige maand nog had afgestemd met Financiën.


Het optreden van Hoekstra noopte KLM-president Pieter Elbers ertoe om de vakbonden vrijdag uit te nodigen voor spoedoverleg op het KLM-hoofdkantoor. Hij vroeg daar de bonden een speciaal opgestelde commitment-clausule voor zaterdag 12.00 uur te ondertekenen.


Het steunpakket, een combinatie van een staatslening en door de staat gegarandeerde bankleningen, beslaat in totaal een periode van vijf jaar. KLM heeft met de vakbonden echter cao-versoberingen afgesproken die lopen tot maart 2022 voor de piloten en eind van dat jaar voor cabine- en grondmedewerkers.


De vakorganisaties moeten zich volgens deze nieuwe clausule ook na afloop van de versoberde cao’s in 2022 committeren aan de bezuinigingsafspraken die KLM met de staat afsprak voor de gehele periode van vijf jaar. Bovendien staat in de door KLM opgestelde tekst dat de partijen hun 'dank wensen uit te spreken' voor de steun van de Nederlandse staat.


Mes op de keel

De kans dat alle bonden met het mes op de keel tekenen, is gering. 'We zijn gewend dat een afspraak ook een afspraak is', reageerde Willem Schmid, president van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers op de plotselinge interventie van Hoekstra. Hij zou het ‘heel raar’ vinden als zijn organisatie direct de handtekening zet. 'Het verbaast ons dat er opeens een nieuw uitgangspunt is. Daarmee zijn de spelregels gewijzigd. Dat is problematisch.'


Schmid zei zich te realiseren dat over zeventien maanden, als de piloten-cao vernieuwd moet worden, de situatie in de luchtvaart nog altijd beroerd zal zijn. ‘Het staat buiten kijf dat wij als piloten volledig gecommitteerd zijn aan het voortbestaan van KLM. Na afloop van de looptijd van de gemaakte afspraken gaan we met KLM in gesprek over wat de situatie op dat moment vraagt.’


Ook de FNV heeft bezwaren tegen het opduiken van nieuwe voorwaarden, al zegt bestuurder Jan van den Brink zich bewust te zijn van de hachelijke situatie waarin KLM zich bevindt. 'Dit is geen spelletje. We proberen zaterdag voor 12.00 uur antwoord te geven. Of het ja of nee wordt, kan ik nog niet zeggen.'

Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam, waarschuwde vakbondsbestuurders alvast om niet te snel te ondertekenen. 'Het is nog net niet afdwingbaar, maar het scheelt niet veel', zegt hij over de clausule. 'Ik zou dit niet zonder instemming van de leden durven te accorderen.'


Een nee van de bonden kan in theorie betekenen dat KLM de beloofde miljarden niet kan lenen. KLM stevent dan op een faillissement af. Een woordvoerder van Financiën wilde niet vooruit lopen op een situatie waarbij één of meerdere bonden de clausule weigeren te ondertekenen.


Verdeeldheid

Hoekstra kwam met zijn aanvullende eis nadat KLM er de afgelopen maand maar niet in was geslaagd de principeafspraken om te zetten in definitieve akkoorden. Vooral de afwijkende cao van de vliegers leidde tot verdeeldheid. De piloten leveren op instigatie van het kabinet weliswaar het meeste salaris in, maar zij zijn op andere terreinen beter af. Hun cao loopt minder lang, ze hebben een betere wachtgeldregeling en ze krijgen extraatjes in de vorm van goedkope vluchten en upgrades.


De overige bonden probeerden daarop meer binnen te halen dan eind september het geval was. KLM hield voet bij stuk. De grondmedewerkers, aangesloten bij de FNV, zeiden deze week daarom al het akkoord niet te willen tekenen. Donderdag deed KLM een uiterste poging om de cabinebonden tot een akkoord te bewegen, maar ook dat zat er niet in.


De extra eisen van de bonden en het getalm hebben tot grote ergernis geleid bij Hoekstra, zo viel in Den Haag te beluisteren. 'De afspraken zijn duidelijk. Van onze kant gaan we er geen onsje meer bij doen. Maar er mag ook geen onsje meer af,' zei de minister hierover voorafgaand aan de ministerraad.


Ook KLM-president Pieter Elbers is het gekissebis intussen volledig beu. Hij deed in een speciaal bericht aan zijn medewerkers de oproep om het geruzie te staken en tot definitieve afspraken te komen. ‘Verdeeldheid onderling is slecht voor iedereen, voor onze reputatie en ook voor het draagvlak in de samenleving.'