Monsterakkoord maakt weg vrij voor miljardensteun KLM

Bron: FD


KLM heeft op de valreep zijn herstructureringsplan aangeboden aan het kabinet. Door een akkoord met de pilotenvakbond VNV werd de laatste plooi gladgestreken. Minister Hoekstra moet nu gaan beoordelen of de bezuinigingsplannen ver genoeg gaan.

KLM heeft donderdagavond op de valreep zijn herstructureringsplan aangeboden aan het kabinet. | Foto: Ramon van Flymen voor het FD

Drie uur voor het verstrijken van de deadline heeft KLM zijn herstructureringsplan donderdag aangeboden aan minister Wopke Hoekstra van Financiën. Namens het kabinet mag hij beoordelen of de bezuinigingsplannen van de noodlijdende luchtvaartmaatschappij ver genoeg gaan om een steunpakket van €3,4 mrd te rechtvaardigen.


Even vóór 21.00 uur maakten pilotenvakbond VNV en KLM donderdag bekend dat zij een akkoord op hoofdlijnen hadden bereikt. Daarmee was de laatste hobbel weggenomen om een gezamenlijk gedragen voorstel aan de minister te overhandigen. Vroeg op de dag werd al bekend dat de overige zes bonden overeenstemming hadden bereikt over versoberingen in hun cao's voor grond- en cabinepersoneel.


Hoekstra komt later met oordeel

Hoekstra kondigde direct aan de voorstellen te gaan bestuderen om er later een finaal oordeel over te geven. Maar de kans dat hij KLM laat vallen en de staatssteun intrekt, lijkt uitermate klein. 'Dit is de eerste stap op weg naar herstel', zei hij. 'Er moet veel gebeuren, niet alleen om deze crisis te overleven maar ook voor een financieel gezonde toekomst.'


Op termijn is de verwachting dat moedermaatschappij Air France-KLM AF€2,86-2,22% door de coronacrisis niet kan ontkomen aan een kapitaalversterking, bovenop de miljardenleningen die zijn toegezegd. Achter de schermen spreekt Hoekstra nu al hierover met zijn Franse collega Bruno Le Maire. Nederland en Frankrijk zijn de belangrijkste aandeelhouders in de luchtvaartgroep. Het overeind houden van de nationale luchtvaartmaatschappijen wordt beschouwd als een belangrijke voorwaarde om het vestigingsklimaat aantrekkelijk te houden.


KLM-ceo Pieter Elbers sprak na lange en ingewikkelde onderhandelingen van een 'grote en ontzettend belangrijke stap' om te komen tot herstructurering. Elbers stond onder zware druk om een deal met de vakbonden te sluiten. Hij verwacht eind dit jaar al een belangrijk deel van de bezuinigingen te hebben gerealiseerd. Zo schrapt KLM voor die tijd 4500 van de in totaal 30.000 banen, waarvan 3500 via natuurlijk verloop en een vrijwillige vertrekregeling. Die laatste regeling wordt op verzoek van de bonden weer 'opengezet' voor een aantal onderdelen in de onderneming.


Sterkste schouders zwaarste lasten

Hoekstra had de onderhandelingen belast door zijn eis dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Hij verplichtte KLM om de inkomens vanaf anderhalf keer modaal staffelgewijs te laten inleveren, tot 20% voor drie maal modaal (bijna €110.000). Vooral voor de piloten was deze eis een zware dobber. Het overgrote deel van de vliegers verdient meer dan drie keer modaal tot een maximum van €250.000 per jaar.


'Het is een belangrijke stap die we zetten waarbij we rekening houden met de moeilijke situatie in de luchtvaart', zei president Willem Schmid van de VNV. 'De vliegers maken een grote beweging in financiële zin.' De piloten zegden KLM toe tot 1 maart 2022 hun arbeidsvoorwaarden te versoberen, bijvoorbeeld door het inleveren van de dertiende maand en een eerder toegezegde winstdeling. Voor de periode daarna moet KLM weer nieuwe afspraken maken met deze beroepsgroep.


'Pijnlijk verhaal' voor werknemers

In de nacht van woensdag op donderdag bereikte KLM wel een zwaar bevochten akkoord op hoofdlijnen met de vakbonden voor het grondpersoneel en die van de cabinemedewerkers. Alle betrokken partijen konden zich uiteindelijk vinden in de versobering van de arbeidsvoorwaarden, volgens de Hoekstra-staffels.


Onderhandelaar Michiel Wallaard van CNV Vakmensen sprak van van ‘een pijnlijk verhaal' voor zijn leden. 'Tegelijkertijd realiseert het KLM-personeel zich ook dat de luchtvaartmaatschappij nooit eerder zo'n crisis heeft meegemaakt', zei hij. De lagere en middeninkomens hoeven geen salarisverlaging mee te maken. Tegelijkertijd leveren zij toch een stevige bijdrage, aldus Wallaard, omdat de al eerder afgesproken loonsverhogingen, van twee keer 2,5%, voorlopig niet doorgaan.


Nootjes en een blikje cola

KLM was voor het overleg met de zes vakorganisaties van grond- en cabinepersoneel uitgeweken naar het Steigenberger hotel op Schiphol-Oost. Dat was coronaproof ingericht om de diverse onderhandelingsdelegaties te kunnen huisvesten, al moest na 22.00 uur de bar op last van de laatste kabinetsverordeningen worden gesloten. ‘Daarna moesten we leven op nootjes en blikjes cola’, aldus FNV-onderhandelaar Birte Nelen die pas om half vijf 's nachts een akkoord bereikte.


De zwaarste kluif had de vliegtuigmaatschappij eerder in het proces aan de FNV-delegatie voor het grondpersoneel. Die had in stevige bewoordingen afstand genomen van een ultiem voorstel van KLM en dreigde herhaaldelijk uit de onderhandeling weg te lopen. Uiteindelijk ging deze vakbond door de knieën, met een toezegging van KLM over nabetaling van de winstdeling 2019 voor lagere inkomens. Ook trok de luchtvaartmaatschappij een plan in om tachtig functies uit te besteden.