Na maanden praten heeft KLM een reddingsplan, maar is het genoeg en op tijd?

Bron: Volkskrant


KLM en vakbonden werden het eens over een sociaal plan waarmee het bedrijf overheidssteun hoopt veilig te stellen, op de dag die minister Hoekstra als deadline had gesteld. Maar de piloten tekenden niet en de mondiale luchtvaart is verder ineengestort.

Beeld: Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wopke Hoekstra heeft ‘zijn’ plan. De minister van Financiën wilde uiterlijk donderdag horen hoe KLM zich uit de coronacrisis gaat saneren. Een herstructureringsplan met een kostenreductie van 15 procent was een van de voorwaarden die Hoekstra stelde toen hij eind juni de luchtvaartmaatschappij een miljard euro leende en zich garant stelde voor nog eens 2,4 miljard schuld die KLM bij banken gaat maken.


Op de valreep heeft KLM-topman Pieter Elbers het document rond gekregen. Het is de vraag of Hoekstra blij is met het eindresultaat. Voor het herstructureringsplan moest KLM onder meer tot afspraken komen met zijn 33 duizend koppig personeel, over zaken als loonoffers en afvloeiingsregelingen. Dat betekende onderhandelen met acht vakbonden voor grondmedewerkers, cabinepersoneel en piloten. Na maanden bakkeleien lag er donderdagochtend een sociaal plan.


Verkeersvliegers

Maar daaronder ontbreekt de handtekening van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers (VNV). Maandag nog zei de vereniging nog dat ze ‘een verregaand, integraal voorstel’ op tafel had gelegd dat de toekomst van hun broodheer veilig moet stellen, ‘in lijn met de overheidsvoorwaarden’ voor staatssteun. De uitkomst zou volgens de bond zijn dat ‘de vliegers hiermee op jaarbasis meer dan 20 procent van hun loon inleveren’.


Precies zoals Wopke Hoekstra het had geëist in juni: de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Een loonoffer van 20 procent voor wie drie keer modaal verdient (niet alle piloten krijgen zoveel loon).


Als de VNV instemt met de ‘overheidsvoorwaarden’, waarom ligt ze dan nog dwars? Niemand die het weet. De vliegeniers willen niks kwijt zolang de gesprekken met KLM voortduren, laat een zegsman weten. De duivel zit hem kennelijk in de details.


Faillissement dreigt

De minister nam donderdag geen blad voor de mond om te laten merken wat hij daarvan vond. ‘Het gaat gewoon heel slecht in de luchtvaart en met KLM. We moeten gewoon de bakens verzetten, linksom of rechtsom. Het goede nieuws is dat een aantal bonden ziet dat het nodig is.’ Als niet alle neuzen dezelfde kant op wijzen, waarschuwde Hoekstra, is faillissement de enige optie.


Aan de andere voorwaarden die de minister eind juni in een Kamerbrief opsomde, lijkt KLM te voldoen. De luchtvaartmaatschappij moet verduurzamen. Daarvoor hoeft KLM slechts te voldoen aan voornemens die het zelf met de rest van de sector in 2019 opstelde aan de ‘luchtvaarttafel’ van het klimaatakkoord. KLM moet van Hoekstra een netwerk in stand houden dat de economie dient. ‘Graag’, hebben ze op het hoofdkantoor in Amstelveen gezegd. Het enige mogelijk pijnpuntje is de terugdringing van nachtvluchten op Schiphol. Dat zijn er nu 29 duizend, en moeten er 25 duizend worden. Van die 4.000 neemt KLM een deel voor rekening.


Een belangrijkere vraag is of KLM het hiermee redt. Terwijl er druk werd onderhandeld, is de luchtvaart mondiaal nog verder van huis geraakt. Het virus geeft zich nog niet gewonnen en overal trekken regeringen weer muren op tegen vliegtuigen vol snotterende en hoestende toeristen. Of die blijven thuis omdat ze in quarantaine moeten.


Gehalveerde winterdienstregeling

De internationale luchtvaartkoepel IATA stelde recent zijn eerder mild optimistische verwachtingen naar beneden bij. KLM heeft net een winterdienstregeling onthuld waarin ze slechts tussen de 50 en 60 procent van de vluchten uitvoert van een jaar terug. Topman Ben Smith van moederbedrijf Air France-KLM zei vorige week dat er nog meer geld bij moet. Hoeveel? ‘1-, 3-, 5 miljard euro? Het is nog te vroeg om het bedrag te becijferen.’


Zo bekeken lijkt het moeizaam sociaal plan alweer achterhaald nog voordat Hoekstra zijn fiat eraan heeft gegeven. Nog even afgezien van de vraag of de vakbondsleden met ‘de hoofdlijnen’ van dat plan instemmen. Binnen de FNV klonk donderdag al onderling gemor. Wopke Hoekstra heeft ‘een’ plan – eentje met vele losse eindjes.