Neem Schiphol op de schop

Bron: FD


Drie seconden scheelde het. In maart 2018 maakte de ene Boeing een doorstart, en kwam zo op ramkoers met een andere opstijgende Boeing. Drie seconden later ingrijpen door de piloten en alerte luchtverkeersleiders en het was uitgelopen op de grootste vliegramp boven Schiphol ooit.

Auteur van dit opiniestuk is Tweede Kamerlid Jan Paternotte (D66)

Drie seconden scheelde het. In maart 2018 maakte de ene Boeing een doorstart, en kwam zo op ramkoers met een andere opstijgende Boeing. Drie seconden later ingrijpen door de piloten en alerte luchtverkeersleiders en het was uitgelopen op de grootste vliegramp boven Schiphol ooit.


Het is vrij uniek aan Schiphol dat twee vliegtuigen elkaar zo kunnen kruisen. De meeste luchthavens hebben hun banen netjes parallel liggen, zoals Londen Heathrow met twee banen. Schiphol heeft de ‘molenwiek’: zes banen in verschillende richtingen die elkaar kunnen kruisen. Vroeger was dit logisch, omdat vliegtuigen precies de juiste windrichting nodig hadden om op te stijgen. Nu is het een veiligheidsrisico.


Snoeihard rapport

In 2017 werd Schiphol recordhouder gevaarlijke incidenten. Alleen Chicago, waar toen ook banen met elkaar kruisten, kwam in de buurt van het aantal incidenten; dat waren er iets meer dan de helft van Schiphol.


De optelsom van bijna-botsingen op Schiphol leidde in 2017 tot een snoeihard rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Die waarschuwde dat snel ingegrepen moest worden. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat moest zijn eindverantwoordelijkheid nemen en het aantal baankruisingen beperken.


Het is nu eind 2020. Hoewel de samenwerking is verbeterd, is de plattegrond van Schiphol onveranderd. Dat terwijl het eerdergenoemde Chicago al wel ingreep. Daar zijn baankruisingen nu niet meer mogelijk.


Niemand zal zeggen dat luchtvaart enorm onveilig is. Maar één ongeluk kan enorme gevolgen hebben: zeker rondom een luchthaven in zo’n dichtbevolkt gebied als Schiphol. Dat zagen we in 1992 nog bij de Bijlmerramp.

"Het idee van 'autonome veiligheidsverbetering': als je maar lang genoeg wacht, wordt Schiphol vanzelf veiliger"

De fundamentele vraagstukken zijn volgens de OVV nog niet opgelost. Maar minister Cora van Nieuwenhuizen liet onderzoek doen waaruit zou blijken dat veilige groei met nog eens 40.000 vliegbewegingen kán. Mede gebaseerd op het idee van ‘autonome veiligheidsverbetering’: de luchtvaart wordt steeds veiliger, en daarom automatisch Schiphol ook. Als je maar lang genoeg wacht, wordt Schiphol vanzelf veiliger. Of zoals OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem constateert: dat is jezelf rijk rekenen.


Banenspaghetti

Daarom moet Schiphol op de schop. Maak een einde aan de banenspaghetti. Richt Schiphol structureel veiliger in. De (tijdelijke) afname van vliegverkeer door de coronacrisis biedt nú een kans om dat te doen. Aan minister Van Nieuwenhuizen de taak: demp de put dit keer eens vóórdat het kalf verdronken is.