Twijfels over ’laag coronarisico’ in vliegtuig: ’Elkaar aansteken reëel gevaar’

Bron: Telegraaf


DELFT - TU Delft en Leuven Universiteit temperen de vreugde over ’coronacijfers’ die luchtvaartkoepel IATA en vliegtuigbouwers Airbus, Boeing en Embraer vrijdag presenteerden. De kans op besmetting tijdens een vlucht zou te verwaarlozen zijn door sterke filters in de cabine, mondkapjes en extra hygiëne. Daar worden echter vraagtekens bij gezet

Het ’lekkagegevaar’ met een mondkapje kan groot zijn, zelfs achter de besmette persoon, wijst voorlopig onderzoek uit. | Beeld: TU DELFT

„De vliegsector zit in grote problemen, dus doet er alles aan om weer reizigers te trekken en vertrouwen van passagiers terug te winnen. Daarom is hun boodschap niet verrassend, maar die heeft wel een hoog ’wij van Wc-eend’-gehalte”, zegt viroloog Marc van Ranst van de Katholieke Universiteit Leuven.


Mondkapjes en filters

Volgens hem hoeft vliegen op zich geen probleem te zijn met alle voorzorgsmaatregelen die de luchtvaart heeft getroffen om het virus buiten te houden, zolang iedereen aan boord zich aan de voorschriften houdt.


De viroloog zegt best te geloven dat het aantal besmettingen meevalt aan boord dankzij de krachtige Hepafilters en de mondkapjes, maar het grootste probleem is volgens hem wat mensen voor en na de vliegreis doen. „Het virus kunnen reizigers ongemerkt meenemen. Het is moeilijk om precies vast te stellen waar ze die infectie hebben opgelopen.”


Zo min mogelijk praten

Vliegdeskundige Joris Melkert van TU Delft is het met Van Ranst eens dat er meer bij komt kijken. „Het gaat om een hele reeks van maatregelen. Dat begint al thuis. Wie zich ziek of niet lekker voelt en wie kwetsbaar is, gaat niet vliegen. Bij in- en uitstappen wordt altijd voldoende afstand gehouden, iedereen blijft aan boord zitten en er wordt zo weinig mogelijk gesproken. Ook dient er voldoende controle aan de voordeur te zijn of iemand fit to fly is.”


Ronduit alarmerend zijn de eerste bevindingen van zijn TU-collega hoogleraar Philomena Bluyssen, die in haar SenseLab lopend onderzoek doet naar de effecten van gebrekkige ventilatie en slechte mondkapjes in tal van binnenruimten.


’Groot lekkagegevaar’

Haar voorlopige conclusies: „Microdeeltjes verspreiden zich alleen al door uitademen veel verder dan anderhalve meter. De huidige richtlijnen voor doorluchten zijn onvoldoende in de strijd tegen corona. Ook dienen mondkapjes van goede kwaliteit te zijn, sluitend op het gezicht te passen en mond en neus te bedekken. Anders hebben ze weinig zin. Onze proeven wijzen uit dat het lekkagegevaar groot kan zijn, zelfs achter de besmette persoon.”



Hoe meer mensen langere tijd dicht op elkaar zitten in een krappe ruimte, hoe groter het risico volgens de wetenschappers is. Dat geldt dus ook in volle vliegtuigen. Toch willen de meeste vliegmaatschappijen er niet aan om bijvoorbeeld de middenstoel vrij te laten, want dat gaat ten koste van de inkomsten, die al schrikbarend laag zijn.


’Niks is nu risicovrij’

De rooskleurige IATA-cijfers (’je hebt dezelfde kans om getroffen te worden door de bliksem als door corona in een vliegtuig’), die met veel tamtam zijn gepresenteerd, lijken dus wat voorbarig. Er zitten meer haken en ogen aan, blijkt ook wel uit de reactie van IATA-topman Alexandre de Juniac op zijn eigen studie. „Er is geen garantie op 100% gezonde vluchten. Niks is nu risicovrij, niet in en niet buiten de luchtvaart. Maar het gaat wel om behoud van een stuk vrijheid om relatief veilig te kunnen reizen. Daar spannen wij ons als sector tot het uiterste voor in.”


Het gezaghebbende Journal of Travel Medicine plaatst ook kanttekeningen. „Er is geen hard bewijs van de lage besmettingsgraad in de lucht. Elkaar aansteken is wel degelijk een reëel gevaar. Simpel een minimaal aantal bekende gevallen turven en afzetten tegen het totaal aantal passagiers, zegt weinig.”


Koortsscans

Vliegdeskundige Melkert pleit met klem voor sneltesten en koortsscans op luchthavens.

Dat vindt de luchtvaart ook. IATA is daarom een offensief gestart voor sneltesten bij opstappende passagiers. Dat zou reisverboden en quarantaines overbodig maken. Die werken nu zeer belemmerend in het weer aantrekkelijk maken van vliegreizen.


De Nederlandse luchtvaart wil net zo goed sneltesten, om te beginnen voor alle reizigers van en naar oranje gebieden. Het overgrote deel van reizigers is daar ook voorstander van. Van Ranst ziet maar één oplossing: „Als je toch wilt vliegen, dan is quarantaine uit risicogebieden noodzakelijk om verspreiding van het virus te voorkomen. Daar helpt een sneltest niet tegen, bovendien kun je de symptomen als koorts onderdrukken vlak voor het instappen.”