Waarom kunnen er nog passagiers uit Brazilië op Schiphol landen?

Bron: NRC


Frankrijk schortte deze week uit vrees voor de P.1-variant alle vliegverkeer met Brazilië op. De KLM neemt regelmatig passagiers mee op vrachtvluchten uit het land. Hoe valt dat te rijmen met het EU-inreisverbod?

Een KLM-vliegtuig op Schiphol. Zeker de interncontinentale vleugel van de luchthaven oogt al maanden uitgestorven. | Foto: Robin van Lonkhuijsen/ANP

Nu wereldwijd de zorgen groeien over de opmars van de uit Brazilië afkomstige, zeer besmettelijke coronavirusvariant ‘P.1’, leest het ‘Reisadvies Brazilië’ van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken op het eerste oog geruststellend. „Er geldt een vliegverbod voor passagiersvluchten uit Brazilië. Dit is een van de maatregelen die het kabinet heeft genomen om verspreiding van nieuwe varianten van het coronavirus uit het buitenland te voorkomen.”


Tegelijkertijd landen wekelijks nog zeker twaalf KLM-vluchten uit het Zuid-Amerikaanse land op Schiphol: vijf uit Rio de Janeiro en dagelijks een uit zakenstad São Paulo. Naast vooral vracht nemen die regelmatig ook passagiers mee aan boord. Hoe valt dit te rijmen met dat ‘vliegverbod voor passagiersvluchten’?


Al maanden luidt het algemene reisadvies van het kabinet kort samengevat: reis niet naar het buitenland, kom alleen naar Nederland als het echt niet anders kan. En dit geldt al helemaal voor reizigers uit „landen met een hoog Covid-19-risico” van buiten de Europese Unie. Dit zijn naast Brazilië momenteel nog veertien landen in Latijns-Amerika, plus Zuid-Afrika. Hiervoor hanteert de EU, in ieder geval nog tot 1 mei, een inreisverbod.


Lijst met uitzonderingen

Maar op dat vliegverbod voor reizigers (sowieso niet voor vluchten) zijn ook de nodige uitzonderingen van toepassing. De Rijksoverheid somt ze op haar website op: diplomaten, luchtvaartcrews, zeevarenden, medisch personeel, boorplatformwerkers, maar ook EU-burgers of -ingezetenen die terug naar Europa willen.


Zij mogen – mét bewijs van twee recente, negatieve coronatests – in principe aan boord van dat wekelijkse dozijn KLM-vluchten tussen Brazilië en Nederland. Die vervoeren momenteel vooral cargo, in de buik van het toestel of in een deel van het passagiersgedeelte. Maar als zich genoeg mensen melden die onder een uitzondering op het verbod vallen, kunnen ook passagiers worden meegenomen. Dat maakt de vluchten nog enigszins financieel haalbaar, zegt een woordvoerder van het bedrijf.


Hoeveel passagiers dagelijks gebruikmaken van deze mengvorm van vracht-en-personenverkeer wil KLM niet zeggen: dat wordt beschouwd als bedrijfsgevoelige informatie. Het zijn er vermoedelijk eerder tientallen dan honderden.


" KLM houdt zich aan de regels van het vliegverbod " - Woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij

Een bij dit beleid betrokken Nederlandse diplomaat verdedigt dat hiermee „vitale infrastructuur” in stand wordt gehouden. „Er zitten echt geen mensen op die vluchten omdat ze gin-tonics willen drinken op de Copacabana.” Het vliegverkeer met Brazilië volledig opschorten, zoals de Franse regering deze week na een oproep van medici besloot, overviel Nederland juist als een „disproportioneel paardenmiddel. Mensen die dat willen, moeten daar nog wel weg kunnen.”


Quarantaineplicht op komst

De vluchten van Brazilië naar Nederland kennen wel een aangepaste manier van boeken. Al 72 uur voor vertrek ‘sluit’ de vlucht. Dan gaat KLM controleren of iedereen die een ticket heeft geboekt ook echt aan boord mag volgens de uitzonderingsregels. Voor de andere landen in Latijns-Amerika en voor Zuid-Afrika geldt dezelfde procedure. De KLM-woordvoerder zegt dat het niet aan het bedrijf is om strenger op te treden tegen reizigers uit besmettingshaard Brazilië. „Dat is aan het ministerie van Volksgezondheid. KLM houdt zich aan de regels van het vliegverbod.”


Dat ministerie van VWS kwam deze vrijdag na de wekelijkse ministerraad met een wetsvoorstel dat het vliegen uit Zuid-Amerika of Zuid-Afrika anders zou regelen. Vanaf ongeveer half mei moet een quarantaineplicht van minstens vijf dagen gaan gelden voor reizigers uit „zeer hoogrisicogebieden”. Wie hier vandaan naar Nederland komt, moet een verklaring met reis- en contactgegevens hebben. De reiziger is vervolgens zelf verantwoordelijk voor een geschikte quarantaineplek en op overtreding staat een bestuurlijke boete van 435 euro.